Russell’ın felsefe öğrencilerine tavsiyesi:
“Eğer iyi bir filozof olmak istiyorsanız, öncelikle eğitiminizin yeri ve zamanına, ailenizin ve okuldaki hocalarınızın ve üstatlarınızın size söylediklerinden türeyen inançlardan olabildiğince kurtulmaya çalışmalısınız.
Bunu tam olarak kimse başaramaz, yapamaz.
Ve hiç kimse mükemmel bir filozof olamaz.
Ancak bir noktaya kadar ve çok istersek hepimiz başarabiliriz.
“Ama neden isteyelim ki?” diye sorabilirsiniz. Bunun birkaç nedeni var.
* Bunlardan biri, irrasyonel görüşlerin savaş ve diğer şiddetli çekişme biçimleriyle yakından ilgili olmasıdır. Bir toplumun şiddetli bir çekişme olmadan herhangi bir süre yaşayabilmesinin tek yolu sosyal adaletin tesis edilmesidir.
Ve sosyal adalet, komşularından üstün olduğuna inandırılmış her insana adaletsizlik gibi görünür.
Sınıflar arasında adalet, orantılı bir güç veya zenginlik payından daha fazlasını alma hakkına sahip olduğuna inanan bir sınıfın olduğu yerde zordur.
Uluslar arasındaki adalet ancak tarafsızların gücüyle mümkündür, çünkü her ulus kendi üstünlüğüne mükemmelliğine inanır.
İnançlar arasındaki adalet ise çok daha da zordur, çünkü her inanç, her büyük gerçeğin kendi tekelinde olduğuna iman etmiştir.
Felsefi bakış açısı dünyamızda daha kapsamlı olsaydı, anlaşmazlıkları daha dostane ve adil bir şekilde düzenlemek giderek daha kolay olurdu.
* Felsefi olmak istemenin ikinci bir nedeni, yanlış inançların kural olarak iyi amaçları gerçekleştirmesine izin vermemesidir. Ortaçağda veba salgını olduğunda, insanlar dindarlıklarının Tanrı’yı kendilerine acıması için harekete geçireceğini düşünerek dua etmek için kiliselere akın ettiler. Ne var ki, kötü havalandırılan o binalardaki kalabalıklar hastalığın bulaşarak yayılması için ideal ortamlar sağlıyordu. Eğer araçlarınız amaca uygun olacaksa, batıl inançlar veya önyargıya değil, bilgiye dayanmak, bilgili olmak zorundasınız.
* Üçüncü bir sebep, gerçeğin sahte yalanlardan daha iyi ve üstün olmasıdır. Rahat yalanların sürdürülmesinde utanç verici bir şey vardır. Aldatılan koca geleneksel olarak gülünçtür ve aldatılmaya veya aldatılmaya bağlı olan tüm mutluluklar özünde aynı gülünç veya acınacak bir şey vardır.
Filozof olmak istiyorsanız, hem zekanızı hem duygularınızı eğitmelisiniz. İki tür eğitim, birbiriyle yakından bağlantılıdır, ancak hakikate ulaşmayı hedefleyen tartışmalarda bir dereceye kadar birbirinden ayrılmaları gerekir.”
– Bertrand Russell, Felsefe Sanatı: Ve Diğer Denemeler (1968), Deneme 1: Rasyonel Varsayım Sanatı (1942), s. 9-10
━━━
Felsefe Sanatında bulunan denemeler, İkinci Dünya Savaşı sırasında Bertrand Russell tarafından yazılmıştır. O yıllarda yazar, ABD üniversitelerinde felsefe öğretiyordu ve Amerika’nın öğrenci nüfusu üzerinde artan bir etki yaratıyordu.
Resim: Bertrand Russell, Penhyndeudreath, Gwynedd, Birleşik Krallık’taki evindeki özel çalışmasında, 13 Ocak 1962.
