128 milyar meselesinin tarihini anlatıyor bu şahane yazı. Yazara göre, bu mesele tarihimizin en
büyük finansal skandalıdır. Halkın geleceği ile rulet masasında kumar oynanmış, kaybedilmiştir.
Aynı konuda önceki yazılarından biri Con Ahmed’in Devri Daim Makinası adını taşır.
……
Rezerv kaçağı” nasıl ortaya çıktı?..
Tam tutarı aslında 126,3 Milyar dolar olsa da, kamuoyunda “128 Milyar dolar” olarak
markalaşan rezerv meselesi tekrar alevlendi. Bu konuyu en başından bu yana takip eden ve
hakkında yazılar yazan biri olarak meselenin benim hafızamdaki gelişimi şöyle oldu.
1- 2019 başında TCMB faizi %24 iken, bankalar “yukarılardan gelen tavsiye”ile mevduatta
%20,50’nin üstüne çıkamıyordu. Böylece enflasyon o dönem %20 iken, net getirisi %17’lere
düşen TL mevduat sahipleri, tercihlerini döviz almak yönünde kullanmaya başlamıştı. Aynı
dönemde kamu bankalarının piyasada olağandışı şekilde döviz satışı yaptığı konuşulmaya
başlandı. Yerel seçimler kapıdaydı. Hükümet TCMB’nin para politikasını mevduat tavanı ile
etkisiz hale getiriyor, aynı zamanda dövizin yükselmesini ise belirsiz bir kaynaktan gelen
dövizlerle kamu bankaları eliyle önlemeye çalışıyordu.
2- İşi bilen ekonomistler ve yabancı medya konunun peşine düştü. Ekonomist Haluk
Bürümcekçi 21 Mart 2019’da Bloomberg’e TCMB rezervlerinde anlaşılamayan bir düşüş
hesapladığını ve TCMB tarafından buna açıklık getirilmesi gerektiğini söyledi. TCMB bu net
soruya cevap vermek yerine “rezerv biriktirme politikasına devam ediyoruz” açıklaması
yaptı.
3- T24’den Barış Soydan 23 Mart 2019’daki yazısında bu konudaki soru işaretlerinden
bahsetti.
4- Haluk Bürümcekçi 1 Nisan 2019 tarihli bülteninde “Rezerv kaçağı” başlığı altında konuyu
bu kez detaylı analiz etti.( Ek 1) 28 Aralık 2018 ile 22 Mart 2019 arasındaki üç aylık dönemde
11,5 Milyar dolara yakın “rezerv kaçağı” olduğunu verilerle ortaya koydu.
5- Türkiye’ye milyarlarca dolar yatırım yapmış yabancı yatırımcılar konuyu anlamaya
başladılar. Financial Times’da 18 Nisan 2019 tarihinde bir yazı çıktı. Bu yazıda Financial Times,
TCMB bilançosunda borç alınan döviz miktarının artışına rağmen rezervlerin düşmesini
sorguladı. TCMB gazetenin sorduğu sorulara da cevap vermedi.
6- Uğur Gürses 30 Nisan 2019 enflasyon raporu toplantısında o zamanki başkan Murat
Çetinkaya’ya TCMB’nin rezervlerinden eksilen tutarı ve mevduat faizleri üzerinde uygulanan
yönlendirmeyi sordu. Başkan bu soruyu genel geçer cümlelerle geçiştirdi. Bundan sonraki bir
çok enflasyon raporu toplantısında da yabancı medya ajansları ve uzmanlar yeni başkan
Murat Uysal’a da bu soruyu hep sordu ve her seferinde cevapsız kaldı.
7- Ben 12 Mayıs 2019’da bu konuları net bir şekilde eleştiren bir tweet paylaşımı yaptıktan
sonra, aylık olarak rezevlerdeki eksilme ve sapmayı Haluk Bürümcekçinin verilerini
kullanarak 18 ay boyunca yayınladım.
8- Temmuz 2019’da TCMB başkan değişimi olup, Murat Uysal’ın gelmesi sonrası TCMB’deki
“rezerv kaçağı” sızıntısı tabiri caizse boru hattına bağlandı. Hükümet istediği miktarda dövizi
istediği tarihte sorumsuzca çekmeye başladı. Bu konuda yeni başkanın gelişi ile Hazine ile
TCMB arasındaki “döviz çekme” protokolünün yenilenerek kolaylaştırıldığı hatta geçmiş
işlemlerin de “kitabına uydurulduğu” konuşuldu. T24’den Barış Soydan bir yazısında bu
protokolden bahsetti.
9- 2 Kasım 2019’da konunun daha iyi anlaşılabilmesi için Haluk Bürümcekçi’nin verilerini
kullanarak www.paranaliz.com sitesinde “Con Ahmet’in devri daim makinesi döviz
piyasasında” yazımı yazdım. Ardından “Başını acemi berbere teslim eden, pamuğunu
cebinden eksik etmez” ve “Dövizde rıfkı ve son iki kimde kalacak?” yazılarım ile uyarıları
yapıp (Ek 2) daha geniş kesimlerin bu akıllara zarar mekanizmayı anlamasına yardımcı
oldum.
Pandeminin “P”si ortada yokken satılan 33 Milyar dolar..
Rezerv işinin kronolojik kısmını burada noktalayalım. Aşağıda Haluk Bürümcekçi’nin
hesaplama tablosunu görebilirsiniz. Bu hesaba göre satılan 126,3 Milyar doların 33 Milyar doları 2019’da, 93,3 Milyar doları 2020’de satıldı.
Çok kapsamlı bu yazının tamamı için :
https://www.paraanaliz.com/2021/yazarlar/kerim-rota-yazdi-rulet-masasina-geri-donusmumkun-mu-g-2865/
