OKULLARDA “FETİH DUASI” YA DA
İBRAHİM MÜTEFERRİKA’NIN 300 YIL ÖNCE BETİMLEDİĞİ OSMANLI KAFA YAPISI!
PROF. DR. ÖZER OZANKAYA
AKP yöneticilerinin kendileri de, “ecdat” diye alaladıkları Osmanlı yöneticileri gibi, bir devletin çöküş
nedenlerinin etnik bölünme, bilimdışılık, dinsel baskıcılık ve saltanat özelliklerinde yattığını
görememekte ya da görmek istememektedirler.
Cumhuriyet Türkiyesi’ne karşıtlıkları, tam da bu anlayış eksikliğinden kaynaklanmaktadır.
Aslında Osmanlı yönetimi, Batı Avrupa’nın 17. yüzyıldanberi başlayan karşı saldırısı önünde neden
tutunamadığını, düzenli ve tutarlı olamamakla birlikte daha 18. yüzyıl başlarında merak etmeğe
başlamıştı.
Bu arayış sırasında soruna çok yerinde tanılar (teşhisler) konulduğu da olmuştu.
Bunlara bir ve belki en eski örnek, 300 yıllık yasaklamayı aşıp Türkler ve müslümanlar için ilk
basımevini kuran İbrahim Müteferrika’nın tam da bu sorun üzerinde yazmış olduğu bir kitaptır.
Cumhuriyet yönetiminin Türk ulusunun okuyup anlayabileceği biçimde özleştirip yayınlamasına
karşın, 1950’lerden sonra eğitim kurumlarımızda hiç sözü edilmeyen bu kitabın adı bile konumuz
bakımından son derece öğretici ve uyarıcıdır: “Usul-ül Hikem Fi- Nizam-ıl Ümem”. Türkçesiyle
“Halkların Yaşam Düzeninde Bilimsel Yöntem”.
Gerçekten de İbrahim Müteferrika’nın bu kitabının en önemli ögesi, Batı Avrupa devletlerinin artık
devlet yönetimlerini ve ordu kurumunu, eskiden olduğu gibi dinsel inançlara göre değil, “akıl”a
dayandırdıklarını, akıl yoluyla geliştirdikleri araçlar ve yordamlarla, karşı-durulması olanaksız güçlü
ordular kurabildiklerini yazıyordu:
“Bütünüyle hıristiyan milletlerin, .. durumlarının düzeni için gerekli kuralları dinsel kitaplarında
bulunmayıp, devletlerinin şimdiki düzeni hemen bir alay akıl yapısı kurallara dayandırılıp, cihad ve
gaza için öte dünyada ödül ve karşılık beklemek gibi bir düşünceleri yoktur..”
“Akıl ürünü yasa ve kuralları ile ordularını öylesine bir sıkıdüzen altına almışlar ve boyun
eğdirmişlerdir ki, binlerce askeri hemen bir sözle savaş mezbahasına yedebilmektedirler.”
“Moskof keferesi içinde de bir akıllı ve bilge Çar ortaya çıkıp öteki halkların durumlarını ve ordu
düzen ve yönetimini ve insanları yönetmeğe ilişkin kural ve yasalarını araştırıp incelemiş, savaş
tekniklerinin gereklerine değer veren ve bu bilimde becerili ustaları başka ülkelerden kandırıp
getirtmiş, onların görüş, önlem ve yardımlarıyla askerini düzene koymaya başlamış ve az zamanda büyük hıristiyan kırallarının askerlerine karşı koyabilecek durumda ve aynı düzeyde düzenli ordu
ortaya çıkarıp her yönde güç elde etmiştir.”
“İslam halkları ise, adı geçen halkların durumu karşısında tümden aymazlık, aldırışsızlık ve
dikkatsizlik içinde, onların ülkemize yaklaşmasını ve kırallarıyla sultanlarının durumlarının özünü
anlama önemli işinden tümden yüz çevrilmiş, katıksız yobazlık yeğlenmiş ve cahil kalmakta
diretilmiştir.”
Bugün de Osmanlı övgüsü ardında koşan AKP yönetiminin eğitim bakanlığı, Müteferrika’nın 300 yıl
önce betimlediği gibi, “okullara yüzbinlerce fetih duası okutma” ödevi vererek zafer kazanılacağını
düşünür ve Türk ulusunu böyle düşünmeğe yönlendirmek isterken, ya da “En iyisi halkın hiç okul
yüzü görmemesidir” yolunda düşünenleri üniversite rektör yaparken, … Türk ulusunu ve devletini
çağdışı kafa yapısıyla çöküşlere götürmektedir.
