Dünya Gazetesi: Barış ERKAYA
16 Nisan Cuma günü gece yarısı Resmi Gazete’de yer alan Merkez Bankası’nın kripto para
düzenlemesi kripto para ve fintek sektörüne bomba gibi düştü. Türkiye’de sayısı 3 milyonu bulduğu
tahmin edilen kripto para yatırımcılarının kafasında soru işaretleri yaratan düzenleme, kripto para
odaklı ürün geliştiren birçok fintek şirketini de vurdu. Hatta stratejisini tamamen kripto paraları
ödeme aracı olarak kurgulayan bir fintek saatler içerisinde faaliyetini sonlandırma kararı aldığını
açıkladı. Bu da gösterdi ki, sektör için bu düzenleme çok ani gelmişti. Peki aslında ne oldu da
Merkez Bankası bir gece yarısı yönetmeliğiyle sektörde oyunu tamamen değiştirebilecek bir
düzenlemeye gitti? Konunun diğer aktörleri ve kamunun diğer düzenleyici kuruluşları bu
yönetmelikten haberdar mıydı?
Gelen kulis bilgileri oldukça çarpıcı bazı detaylar içeriyor.
Borsalara varlık transferi yasağı son dakikada eklendi
Hiç kimsenin beklemediği bu düzenlemenin çıkış noktası olduğu iddia edilen olay Turkcell’in Paycell
ile kripto varlıklarla ödeme ürünü çıkarması. Bu yılın şubat ayında Turkcell gibi dev bir kuruluşun
Merkez Bankası’na danışmadan böyle bir ürün geliştirmesinin TCMB cephesinde bir rahatsızlık
yarattığı öne sürülüyor. Hemen arkasından başka firmalar tarafından da benzer birçok ürün
geliştirildiğine yönelik gelen haberler üzerine Merkez Bankası’nın kendi kontrolü dışında gelişen bu
alana hem bir tepki hem de bir önlem olarak düzenlemeyi gündemine aldığı iddia ediliyor.
Öte yandan ilginçtir ki iddiaya göre aslında Merkez Bankası’nın gündemine aldığı düzenleme
taslağında, son dakikaya kadar bu düzenlemenin sadece kripto paralarla ödeme yasağı bölümü yer
alıyordu. Fakat Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Emrah Şener’in hazırladığı yönetmeliğe kripto
borsalarına transfer yasağının son anda eklendiği öne sürülüyor. Hatta öyle ki, bu yönetmeliğin son
halinden Merkez Bankası’nın diğer üst düzey yöneticilerinin bile haberdar olmadığı iddiaları var.
“Bakanlık’taki koordinasyon biriminin haberi olmadı”
Yönetmeliği kendileri için sürpriz sayanlar sadece yatırımcılar, fintek şirketleri, kripto para borsaları
ve bazı Merkez Bankası yöneticileri de değil. Bilgi verilmeyen ve onayı alınmayan kurumlar arasında
öyle kurumların ismi sayılıyor ki…
Bilindiği gibi Hazine ve Maliye Bakanlığı, bir süredir kripto varlıklara ilişkin düzenleme hazırlığında.
Bunun için de Bakanlık bünyesinde Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı Şakir Ercan Gül
başkanlığında bir koordinasyon birimi çalışmalar yapıyor. Biz bu birimin çalışmasını en son,
geçtiğimiz günlerde kripto para borsalarından MASAK tarafından bilgi istenmesiyle duymuştuk.
Birkaç gün önce de Cumhurbaşkanı Ekonomi Başdanışmanı Cemil Ertem, kripto paralara yönelik
yeni düzenlemelerin yolda olduğunu açıklayarak bu koordinasyon biriminin hazırlıklarını tam gaz
yürüttüğünü ima etmişti.
Bu birim, TCMB, SPK, BDDK, Merkez Bankası gibi aslında bir çok düzenleyici kurumun ve hükümetin
kripto paralarla politikalarını ve çalışmalarını koordine ediyor. Fakat bize gelen kulis bilgisine göre
Merkez Bankası’nın son yayınladığı kripto para yönetmeliğinden bu birimin de haberi yoktu.
BDDK’nın gündeminde yasak yok
Yapılan düzenleme her ne kadar sadece Merkez Bankası’nın düzenleme, denetim yetki alanında
olan ödeme ve elektronik para kuruluşlarını ilgilendiriyor gibi görünse de aslında bu kuruluşların bu
işlemleri gerçekleştirebilmesi için işlemlerin bir tarafında bankaların olması gerekiyor. Sonuçta
bahsi geçen aktarım mekanizmasında bir banka hesabından ödeme kuruluşuna, ödeme
kuruluşundan ise bir banka hesabına aktarılan para söz konusu olduğu için aslında düzenlemeden
etkilenen kurumlar arasında doğrudan bankalar da yer alıyor. İddiaya göre Merkez Bankası’nın yasak kararı bankalarla ilgili tasarruf yetkisine ve görevine sahip BDDK gibi düzenleyici kurumların
da bilgisi ve onayı olmadan alındı.
“Benzer bir yasak bankalar açısından da gelir mi” sorusu bu piyasaların tüm aktörlerinin en çok
merak ettiği soru. Çünkü böyle bir yasak aslında fiilen Türkiye’de kripto para yatırımlarının
yasaklanması anlamına geliyor. Fakat kulislerden bize gelen bilgi BDDK’nın gündeminde böyle bir
düzenleme olmadığı yönünde.
Tabii konunun bir diğer tarafı da yasağın doğrudan etkilediği ödeme kuruluşlarını bir araya getiren
Türkiye Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları, kripto para borsaları, yasak kapsamına alınan fintek
girişimleri. Bu şirketlerin ilk açıklamaları da gösteriyor ki yönetmelik onlar için de büyük sürpriz.
Getirilen yasak rekabet bozucu mu?
Merkez Bankası’nın düzenlemesinin yaratabileceği sorunlar arasında ise en başta bankalar ve
ödeme sistemleri üzerine çalışan fintekler arasında bankalar lehine bir eşitsizlik yaratma olasılığı
sayılıyor. Aslında doğrudan Merkez Bankası denetimine tabi olan ödeme kuruluşları gibi fintek
şirketlerinin düzenlemeyle önünün kesildiği de eleştiri noktalarından biri. Ki fintek yatırımları
aslında ekonomi yönetiminin Türkiye’nin geleceği ve global rekabet gücü açısından en güvendiği
alanlardan biri.
Yine yönetmelikle bir haksız rekabet alanı oluşabileceği eleştirisi kripto para borsaları açısından
dillendiriliyor. Bilindiği gibi yerli-yabancı her kripto para borsası para transferi açısından farklı
yöntemlerle entegre oluyor. Bunlardan bazıları sadece bankalarla çalışırken bazıları yıllardır ödeme
kuruluşları ile ciddi para transferi hacmine sahip. Bazıları ise hibrit modellerle hem banka hem de
ödeme kuruluşu ile para transferine izin veriyor. Yönetmeliğin özellikle ödeme kuruluşu ile çalışan
kripto para borsaları açısından rekabet bozucu bir etki yaratabileceğinin altı çiziliyor.
“Ekonomi yönetimi rahatsız” iddiası
Bu ani yönetmeliğin ekonomi yönetimi tarafında rahatsızlığa neden olduğu da gelen bilgiler
arasında. Sebep ise mevcut durumun aksine yönetmeliğin ekonomi yönetiminde dağınıklık ve
düzenlenen piyasanın aktörleri arasında “Dünya ekonomisindeki yeni trendlerin anlaşılmadığı” algısı
yaratması.
Rahatsızlığın temel sebebi ise henüz global standartları oluşmamış bir piyasaya yönelik kısıtlama
kararı almanın sakıncalı sonuçları olabileceği yönünde.
YASAK KARARI ALAN ÜÇ ÜLKEDE DURUM
Bu durumda soru şu: Dünyada durum nedir ve benzer yasak getiren ülkeler nasıl sonuçlarla
karşılaştı?
Avrupa Birliği’nde ve G20’de kripto varlıklarla alakalı regülatif bir çerçeve henüz oluşmadı ve global
bir mutabakat da kurulamadı.
G20 ve dünyadaki önde gelen ekonomiler içinde kripto varlıkla ilgili yasak getiren üç ülke bulunuyor:
• Çin’de kripto varlık kullanımı yasak fakat bu yasağı
Haberin tamamı: 16 Nisan 2021
https://www.dunya.com/finans/haberler/merkez-bankasinin-kripto-yasaginin-perde-arkasi-haberi618289
