Faiz Neden Caiz?
Çünkü faiz sermayenin kirasıdır. Sermayenin hallerinden biri paradır, yani nakittir. Bir başkası mülktür. Parayla aldığınız mülke kira ne kadar doğruysa, mülk almak için veya başka bir şekilde kullanmadığınız yani kendiniz için kullanmak yerine başkasına ödünç verdiğiniz para karşılığında sağladığınız normal yani fahiş olmayan getiri de tıpkı ev, işyeri ya da tarla kirası gibi caiz olmalı.
‘Ama mollaya sordum, dinim öyle demiyor? Her şeyin kirası helal, para kirasından alınan para haram diyor. Onun karşılığında para değil de başka bir şey mesela odun veya altın alırsanız mesele yoktur, diyor.’
Böyle derseniz..
Doğrudur, o beyler öyle derler. Hem de işlemde herhangi bir sömürü unsuru olmasa bile öyle derler. Vade farkını ne denli fahiş olsa mübah ve zararsız sayarlar, ama bankanın size ödediği piyasaya uygun faize haram derler. İlimleri o kadardır.
Günümüz piyasa gerçekleriyle taban tabana zıt, akla aykırı bu fetvalara kendi hayatınızda elbette uyabilirsiniz. Buna kimsenin bir diyeceği olmaz. O zamani paranızı ya yastık altında tutarsınız ya faiz almadan bankaya, ya da faizsiz bankacılık denen sağlam ‘getirili’ hesaplara yatırırsınız. Biz de inancınıza sonuna kadar saygı duyarız.
Ama devlet hayatı farklı.
Çünkü toplum için de faizi her kötülüğün anası sanıp bu yüzden faizleri mümkünse sıfıra indirmeyi isterseniz, ekonomiyi doğru yönetemezsiniz. Bu kesindir. Hele sürekli olarak devletin aşırı borçlanmasından, kredi genişlemesinden kaynaklanan enflasyonun ardından güven krizi ve bunların yüzünden büyük bir kur krizi yaşıyorsanız.. Faiz haramdır diye onu baskılamanız kimsenin hayrına olmaz. Faiz düşük olunca döviz alır insanlar, paranız değersizleşir, aşırır harcamalar enflasyonu tırmandırıp daha yüksek faizlere yol açar, o da iflaslara işsizliğe ve ülkenin üretim kapasitesini çökertmeye götürür. Sadece ekonomi değil, bütün ülke çoklu organ yetmezliğine düçar olmuş hastaya döner o zaman.
Bu çoklu yetmezliğe en etkili çare, piyasadaki fazla parayı geri çekmektir. Böylece aşırı paranın ve aşırı talebin fiyatlar üzerindeki baskısını frenlemektir. Faiz yükseltmek tam olarak bu işe yarar. Doğru, ekonomi bir süre için daralır. Ama düşük faiz düzeyi sürdükçe fiyatlar şişer ki o belalı hastalığın adı enflasyondur. Faizleri düşürüp veya düşük tutup fiyatları daha fazla şişirirseniz, balon inanılmaz bir tahribatla patlar, ekonomi yoldan çıkar. Kıtlıklar dengesizlikler iflaslar ard arda gelir. Olan ülkeye en çok da yoksula olur.
Anlatmaya çalıştığım faizle başlayıp onunla bitmeyen bu karmaşık ve bunalım kokan hikayenin anahtarı şu soru: Düşük faiz veya faizsiz sisteme inanan saygın bir devlet adamı neden içeriden dışarıdan develere bu kadar çok borç alıp hovardaca kullanır, devlet kesesinden neden her yol milyarlarca dolar faiz öder ki?
Devlet hayatında bu kadar bariz cehalet ve çelişki caiz midir peki?
Meraklısına not:
Faizin caiz olup olmadığını tartışırken, dünyada kağıt para düzenine geçiş tarihi ile mollaların faiz tarifini bir arada düşünmek gerek. Fetva sahipleri, doğru düşünmenin çilesine katlanmak yerine, bin yıllık ezberlerin haşmetli kolaycılığına kapılmıştır, o ezber beyinleri ne yazık ki durdurmuştur, elbette bunun da farkında değildirler.
12 Temmuz 2019
